Hoe honingbijen sneeuw en winter overleven
Als imker vind ik het ieder jaar opnieuw indrukwekkend hoe onze bijen omgaan met sneeuw, kou en gure wind. In dit blog lees je wat er in bijenkasten en korven gebeurt als het sneeuwt en hoe imkers hun volken kunnen helpen om gezond de winter door te komen.
Wat betekent sneeuw en winterweer voor honingbijen?
Wanneer de winter invalt en de sneeuw blijft liggen, lijkt het alsof alles stilstaat. Maar onder de deken van witte sneeuw is er toch actie in de bijenkast. Honingbijen gaan niet in winterslaap zoals sommige dieren dat doen. In plaats daarvan blijven ze samen actief in de kast en zorgen ze voor warmte om te overleven.
Warmte in de bijenkast
Buiten kan de temperatuur makkelijk onder het vriespunt zakken. Maar in de bijenkast blijft het warm genoeg, zelfs bij sneeuw. De bijen vormen een compacte groep ook wel wintertros of nest genoemd. Zij bewegen hun spieren om warmte te genereren. Deze warmte houdt de koningin en het hart van de tros op een veilige temperatuur, vaak rond de 30–35 °C. Midden in de wintertros, daar waar de koningin is, is de temperatuur het hoogst. Bijen bewegen van buiten naar binnen in de tros zodat iedereen zijn beurt heeft om warm te zitten Hoe kouder het buiten wordt, hoe harder de bijen samenwerken om binnen warm te blijven.
Sneeuw kan helpen!
Sneeuw werkt als isolatie. Net als een warm winterjack houdt de sneeuw de kast warmer en beschermt hij tegen de koude wind. De sneeuw werkt dus zelfs in het voordeel bij temperatuur regeling. Zo werkt sneeuw als bescherming op het dak van de kast een extra laag isolatie. Zolang de vliegopening van de bijenkast maar open blijft, deze kan door sneeuw geblokkeerd worden.
Ook al lijkt het stil, er is dus veel leven en samenhang in bijenvolken in de winter.
Praktische tips voor imkers bij sneeuw
Hier zijn beproefde tips die ik zelf toepas in mijn bijenstal:
1. Controleer de vliegopening
Zorg dat de ingang vrij is van sneeuw en ijs. Zo kunnen bijen lucht krijgen en later op een warme dag naar buiten vliegen.
2. Denk aan isolatie én ventilatie
Sneeuw houdt warmte vast, maar vocht kan ook ophopen in een kast. Zorg voor ruimte, een poreuze afdekking (stro, wol of ander ‘luchtig’ isolatiemateriaal) eventueel in combinatie met een gaasbodem zodat vocht goed kan ontsnappen.
3. Genoeg voedselvoorraad
Bijen hebben honing nodig om warmte te maken. Controle op voedsel blijft nodig. Gister, 4 januari, bleek dat ik 2 grote volken had die al ruim 9 kilo voer opgenomen hebben. Deze bijenvolken hebben nieuwe, volle honingramen gekregen als bijvoer. Wij imkeren zoveel mogelijk volgens biologisch dynamische principes en hebben daardoor een voorkeur voor honing als wintervoer voor de bijen.
4. Vliegopening verkleinen bij zon inval en sneeuw
Ligt er nog sneeuw en schijnt de zon? Let dan extra goed op. Door de extra lichtinval in de bijenkast, door de reflectie van zonnestralen op de sneeuw, kunnen bijen denken dat het prima vliegweer is en toch naar buiten gaan. Om dit te voorkomen kun je sneeuw voor de kast verwijderen of de vliegopening van de kast verkleinen.
Koude winterperioden en sneeuw zijn indrukwekkend om te zien, maar voor onze honingbijen een normale uitdaging. Onze bijen zijn gewend aan dit klimaat met regelmatig koude periodes in de winter.
