Muizen horen bij de natuur. Net als onze bijen. En ergens is het ook bijzonder om te zien hoe slim en vindingrijk muizen zijn. Maar in dit geval mogen we als imker wel duidelijk zijn: een bijenkast is een plek waar alleen bijen leven. Door goed voor je materiaal te zorgen, help je je bijen om sterk en gezond de winter door te komen. En geef je muizen tegelijkertijd een subtiele hint om ergens anders hun thuis te bouwen.

Welkom in de wereld van imkeren met muizen

Voor een muis is een bijenkast eigenlijk de perfecte plek. Warm, droog en beschut tegen wind en regen, met net dat beetje ruimte om ongezien een eigen plek te maken. Vooral in de herfst en winter, wanneer de bijen zich terugtrekken in een tros, ontstaat er ruimte in de kast. En eerlijk is eerlijk: onze bijenstanden staan op rustige plekken. Aan de rand van een veld, bij een bosrand, in natuurgebieden en in een tuin waar natuur de ruimte krijgt. Precies de plekken waar muizen zich thuis voelen en in grote getale aanwezig zijn.

Een paar jaar geleden nam ik een verouderde imkerij over en trof zo nu en dan muizennesten in de bijenkasten aan. Nu zijn muisjes schattig en mooi maar helaas ook grote onruststokers in het leven van een bij. Als je goed naar de foto’s kijkt, zie je hoe doelgericht er gewerkt is. De muizen kwamen niet voor de bijen zelf, maar voor wat de kast te bieden heeft. De warmte van het volk, de beschutting tegen onstuimig weer en roofdieren, en ook nog eens de juiste materialen om een nest te bouwen. Het is bewonderenswaardig hoe vindingrijk zo’n diertje is. Helaas is er voor bijen een grote schaduwzijde: ramen die zijn aangevreten, was dat verloren gaat en overal muizenkeutels en soms lijkjes van muizen. Zo is een kast niet meer de schone, rustige plek die we de bijen gunnen. Het is dan een plek waar extra hard gewerkt moet worden door de bijen: de lijkjes worden ingekapseld met propolis om geen ziektes te verspreiden, keutels worden weggesleept of ook ingekapseld. Als kind vond ik het geweldig om die gemummificeerde muizenlijkjes uit elkaar te pulken en te bekijken.

Voor de bijen betekent zo’n bezoeker onrust. En juist die rust is in de winter zo essentieel. Elke verstoring kost de bijen energie, en dat is precies wat bijen nodig hebben om de koude periode door te komen. Terwijl ik daar stond, het muizennest bewonderend, realiseerde ik me opnieuw hoe kwetsbaar een volk eigenlijk is, en hoe afhankelijk van de omstandigheden die wij als imker creëren. Daarom is het eerste wat we afgelopen jaren opgepakt hebben het opknappen van de bijenkasten. Sommige kasten hadden kleine kieren en zwakke plekken, nauwelijks zichtbaar voor ons, maar voor een muis een open deur. We hebben de kasten grondig opgeknapt en alles weer goed sluitend gemaakt. Ieder jaar knappen we een paar oude kasten op. We hebben recycling en duurzaam gebruik hoog in het vaandel staan.

Sinds we werken met opgeknapte kasten hebben de bijen weer hun verdiende rust in de winter. De balans voor het volk is weer terug dit zorgt mede voor een krachtige start van het volk in het vroege voorjaar. Het vroege voorjaar is de spannendste tijd van het jaar voor een bijenvolk. De bijen kunnen nu al hun energie richten op voortzetting van het volk en het halen van vers eten voor de jonge bijen, de belangrijkste taken in maart en april.

Muizen horen bij de natuur, net als onze bijen. Ik vond het heel bijzonder om het muizenleven van dichtbij te zien. Tegelijkertijd werd het me weer duidelijk: als imker ben je ook hoeder van de bijen. Je creëert een veilige omgeving en daar horen soms ook grenzen bij. De bijenkast is van de bijen. En de muizen… die vinden hun eigen weg in de natuur wel.